لغت نامه دهخدا حرف ا (الف)

از جملهء اقدامات انجام شده برای تجلیل از مقام خوشحالخان نشر سه جلد منتخباتش قابل ذکر است: که نخستین جلد آن که بدسترسم رسیده، در پشاور در سال ۱۹۴۹ نشر شده است. اگر میخواهید دیکتهی انگلیسی خوب و درستی داشته باشید و همچنین دوست دارید هنگام مطالعه یک کار فیزیکی انجام دهید، نوشتن لغات گزینه خوبی برای شما است. شما باید کمی صبور باشید و به هزاره های شیعه ارتباط داشته باشید.

ایشان دارای فهم گسترده در میدان زبانشناسی بوده، و به زبانها و گویش های شغنانی، فارسی دری، پشتو، انگلیسی، اردو، دری تاجکی و کمی هم روسی سخن میرانند، می نگارند، ترجمه می کنند و می خوانند، در حالی که زبان مادریش همان زبان شغنانی می باشد. این اثر حاوی کلیهٔ واژگان فرهنگهای خطی و چاپی فارسی است و در نقل آنها بسیاری از غلطهای گذشتگان تصحیح شدهاست و بسیاری از واژگان ترکی، مغولی، هندی، عربی، فرانسوی، انگلیسی، آلمانی، روسی و دیگر زبانهای متداول در زبان فارسی نیز در این فرهنگ آمدهاست.

» استعمال ميشود. همينطور پس از تقرب روسها به دريای آمو لسان روسی نيز در ماورالنهر رواج يافت که بالاثر آن ، معدودی از کلمات روسی در زبان دری آنجا داخل شده است. درقرن نهم هجری بالاثر توجه سلاطين تيموری ، هرات در عرصه های علمی ، ادبی وهنری عظمت و شهرت فراوان کسب کرد. در جريان سالهای 1929 تا 1963 تسلط تسلط طرز اداره سلطنت مطلقه همه عرصه های ادب و هنر را در تحت نظارت دولت قرار داد. درماورالنهر که روزی پرورش دهنده ای « استاد شاعران » زبان دری ( رودکی ) (7) بود ، پس از هجوم ترکان در آنجا ، عرصه برای پهنايی زبان دری محدود گرديد.

اين تغييرات در آثار منتشره ای اين کشورها آنقدر انعکاس يافته است که حتی در بسا موارد بائيست آنرا برای دری زبانان افغانستان از نو ترجمه و تشريح کرد. 20) مثال ديگر کلمهً « ايشتاو» است که از زبان ترکی گرفته شده و به عوض « چطور هستی ؟ بگونه ای مثال نامهای « نکتايی» ، « جنرال » ، « سگرت و « موتر » از انگليسی به افغانستان آمد و در ايران « کروات » ، ژنرال » « سيگار » و اتومبيل » از فرانسوی اقتباس شدند.

بطور مثال در زبان تاجکی امروز جملات بدون فعال ربطی « است » استعمال می شوند. در پرتو همين سياست ، رژيم شاهی افغانستان گام بعدی را به جلو گذاشته و با طرح « مسئله پشتونستان » ( در لفظ و بدون هرگونه اقدام عملی و سازنده ) ، توانست که کمک اتحاد شوروی سابق را جذب کرده و در برابر پاکستان که متحد استراتيژيک امريکا در منطقه بود ، از موقعيت بهتر برخوردار شود. افزون بر جهان عرب، این زبان در کشورهای چاد، اریتره نیز از میزانی از رسمیت برخوردار است. دهی است از دهستان سامنهء شهرستان ملایر، دارای 219 تن سکنه.

شما باید بدانید که Glosbe کلمه ذخیره نیست بلکه ایده از چه کلمه به این معنی است. اين تفاوت ها نه تنها در کاربرد اصطلاحی لغات است ، بلکه همچنان از جهت کاربرد واژه های روزمره ای زندگی و نيز نام بسياری از کالاها و اصطلاحات وارداتی نيز ميباشد» (23) علت توريد و ترويج اصطلاحات وارداتی ، آشنايی بيشتر منورين ايران با لسانهای خارجی و همچنان راه يافتن اصطلاحات السنهً محلی آنکشور در زبان فارسی است. نه تنها شمار زيادی از لغات و لهجه های ترکی در زبان دری ساکنان آنجا راه يافت ، بلکه برخی ساختار های نحوی نيز در تحت تاثير ترکی ( ازبکی ) قرار گرفت.

در سمت مقابل يعنی جائيکه قلم بدستان افغان در تحت ادارهً تنظيم های مستقر در پاکستان و ايران قرار داشتند ، فرصت تحقيق و انکشاف السنهً افغانستان منجمله ادب دری وجود نداشت. رضا شاه ميخواست که پايه های سلطنت خود را در اتکا به گذشته ايران استوار ساخته و ضديت با فرهنگ عربی را منحيث وسيله تحريک احساس هموطنانش در جهت وحدت ملی بکار گيرد. لغات انگلیسی را از بالا به پایین در سمت چپ برگی از دفترچهی لغات خود بنویسید.

کتاب لغات فارسی به فارسی عمید که توسط حسن عمید تالیف شده است. ۱۳۹۵/۵/۶ – دهند، ما امیدواریم تهیه و تالیف فرهنگ لغات موسسه دهخدا ادامه داشته باشد و تمام و کمال هم تکمیل شده و به سرنوشت فرهنگ لغت دکتر خانلری که فقط تا حرف «ب» پیش رفت دچار نشود. بناء فرصت انتشار آثار قلم بدستان غير وابسته محدود بوده و ندای فرهنگيان دلباختهً وطن ويران ما کمتر بلند بود.

اين اثر گذاری از نظر مرحوم محمد رحيم الهام سبب شد که ادبای ما « در تحقيق و نگارش دستورهای زبان دری قهرا تحت تاثير روش دستور زبان عربی واقع شدند. فقره ها و جمله ها و امثال حکم و اشعار تازی فزون تر گرديد و برخی از از مختصات صرفی عربی نيز در زبان دری وارد شد ، لغات مغلی و ترکی هم بيشتر درين زبان راه يافت.» (17) تا آنکه همراه با جنبش های تجدد خواهی بخصوص جنبش مشروطيت ، فصلی از رونق ادب دری مجددا گشوده شد ، در عصر تجدد خواهی نيز « به اثر ( باز شدن روابط ) و تماس با کشورهای غربی ، کلمه ها و مصطلحات بيشتر انگليسی و فرانسوی وارد اين زبان شده و در همين عصر که دوره ای ترجمه از زبانهای اروپايی است ـ مانند دوره غلبه ای زبان تازی ( از قرن ششم هجری تا همين اواخر) ـ بدبختانه از نظر برخی قواعد دستوری و طرز جمله بندی هم اندکی به زير تاثير زبانهای بيگانه کشانيده شده است.» (18) گروهی از دانشمندان با دستورهای زبانی غربی آشنا شده ، اين دستورها و يا دستورهايی را که غربيان برای دری زبانان نوشته بودند ، منبع تقليد خود قرار دادند.

يعنی زبان دری کمال انبساط يافت.» (10) « بهار» در سطر بالا اين حادثه را بازگو ميکند که طغرل سلجوقی تا سال 1062 م بر بغداد مسلط گرديد و بدست او وحدت سياسی ايران مجددا تامين شد. مر او را پدر هست مردي بزرگ نباید شدن با چنان کس سترگ. او ميدانست که خليج ميان سلطنت و ملت روز تا روز بزرگ شده ميرود و دولت قادر نيست که به خواسته های حقيقی مردم پاسخ واقعبينانه ارايه کند لذا وی از اعتراضات مردم اش طفره رفته ، مسايل خارجی و حتی تضاد های فرهنگی را با اعراب ، از لابلای تاريخ جستجو و مطرح ميکرد.

اما افسوس که تهاجمات باديه نشين های چنگيزی و انتقام جويان لجوج مانند علاو الدين جهان سوز (5 ) ، مکررا تمدن ها و رونق علم و ادب را برهم ميزدند. پس از کوتاه شدن تسلط صفويها و مغولها ، همچنان منحل شدن ازبيک های ماورالنهر در سيستم اداری شمال ، هنوز هم مجال رونق علم و ادب وجود نداشت. گپ خیستن ( gap xestan ) کنایه ، فتنه برپا شدن . دوباره به گمرک داخل گشته بانزلی (بندر پهلوی) رفت و در مراجعت از آنجا از کار گمرک کناره گرفته داخل مالیه شد و ریاست دفتر محاکمات را عهده دار گردید.

زبان دری در عهد سکندر لودی عروج چکاد ادبی خویش را پیموده جلال گذشته خودرا یافت واین زمانی بود که روزگاران پرفروغی به وسیلۀ تیموریان هرات برفضای نورانی به زمینه های ادب، هنرهای نقاشی، معماری، خطاطی، شعر و سایر پیشرفتهای چشمگیری مسلط گردید وجامی و نوابی، شاهرخ وبایقرا، بهزاد ومشاهیر معروف دیگر نمایان گران چنین فرهنگی درخراسان زمین بوده اند. زيرا دولت های کوچک منطقوی ( مانند هوتکی های قندهار و ابدالی های هرات ) ، جنگهای طولانی و فرسايشی ميان اولاده های تيمورشاه و سردار پاينده خان و حملات پی هم استعمار انگليس دراين سرزمين ، زمينه های تکامل زبان دری را خيلی محدود ميساخت.

گرچه اين مکتب بيشتر معرف نقاشی، ميناتور و خطاطی بود و در عرصهً شعر همان خصوصيات « سبک عراقی » رواج داشت ، ولی بايد اذعان نمود که ادبيات آن عصر جولانگاه خيال ، مضمون و موضوعات ميناتور مکتب هرات را بسيار توسعه داد. زبان دری در فارس بنام ” فارسی” و یا بر طبق تلفظ در زبان پشتو به ” پارسی” شهرت یافت ولی نویسندگان و شعرای بزرگ آن خطۀ ادب پرور آثار شان را منوط و متعلق ادب دری دانسته اند . زبان دری در فارس بنام فارسی و يابرطبق تلفظ در زبان پشتو به پارسی شهرت يافت ولی نويسندگان و شعرای بزرگ آن خطهً ادب پرور آثار شانرا از ادب دری دانسته اند.

اينها نمی خواستند که لفظ پرقيمت دری ( دُر دری) را در پای خوکان بريزند» (6 ) ولی متاسفانه اين بهار ادبی هم ديرپا نبود. مسئله يی که سالها پيش در زمان رضا شاه در ايران مورد مناقشه قرار داشت ، اکنون مدتی است که درميان افغانها بخصوص افغانهای خارج کشور گاهگاهی شدت مييابد. نويسندگان عصيانگر و آزادمنش مانند بيست ماه تسلط خودکامهً حفيظ الله امين در معرض خطر جانی قرار داشتند. برعکس « اقتباس وزن و قافيه از شعر عربی کمک کرد که اشعار دری نيز مانند زبان عربی موزون و مقفی باشد.» (12 ) يعنی ادب زبان عربی اثراتی را در شيوه ای نگارش زبان دری از خود بجا گذاشت.

واجب گردانیدن حج بر خود. واجب گردانیدن حج را بر خویشتن. فراتر از ساحه تسلط تنظيمها درکشورهای اروپايی و امريکا که چنين خطر موجود نبود ، بازهم بخاطر دسترسی به امکانات مالی از منابع مختلف ، اکثر نشريه های جلاوطن به تاسی از منابع تمويل شان استقامت يافته و اهداف معين را تعقيب ميکردند. در این کتاب کارنامه های خوشحال ختک و فرزندش اشرف خان هجری که وی نیز شاعر برجسته یی (درهردو زبان دری و پشتو،- مترجم) بود، پیرامون دیدگاههای اخلاقی، مذهبی- فلسفی، زیبایی شناسی و آموخته های تجربی- علمی شان بررسی شده، نقش خوشحالخان در انکشاف فرهنگ نوشتاری و ادبیات پشتو برجسته گردیده و تناسب مسایل ملی، عنعنوی و انفرادی پژوهش شده است.

دیدگاهتان را بنویسید