جیحون – معنی در دیکشنری آبادیس

طی قرنهای بعد مسیر رودخانه همان شاخه ای بود که از اورگنج به طرف ناحیۀ استیورت جاری می شد و از آن جا به سوی ساری قمیش می رفت، در نتیجه اورگنج که در عهد پیش از مغول در کنارۀ چپ جیحون بود اکنون بر ساحل راست آن قرار می گرفت( آبیاری در ترکستان، ص 117، به نقل از سیدی، جغرافیای تاریخی خوارزم، ص115). چه کسی می تواند فی المثل سهم بلخ یا اورگنج و خوارزم را در تمدن دیرینه سال و عالمگیری که در خراسان و خوارزم دوران اسلامی تشکیل شده بود و با یورشهای تمدن سوز اقوام مهاجم رو به نابودی گذاشت، از یاد ببرد؟

در کتاب نخبةالدهر فی عجایب البرو البحر( دمشقی، 1357، ص 142 به بعد) ذیل عنوان “دربارۀ رودهای چهارگانۀ دل انگیر پرآب و روانی که در آنها از رودهای بهشت نشانه هاست” از چهار رود بزرگ یعنی، نیل، فرات، جیحون و سیحون و عجایب و غرایب آن ها نام برده شده است. 1) در آب انداختن و به سلامت گذشتن از رود بهعنوان «وَرسرد» درایران باستان متداول بوده است، بدین معنی اگر متهم غرق میشد. وقتی صحبت از دریا و دریاچه و آب باشد، یکی از تفریحاتی که مشتاقان فراوانی دارد، ماهیگیری است. داروهایی که به عنوان مهارکننده چک پوینت معروف هستند، ممکن است برای درمان سرطان کلورکتال پیشرفته که خصوصیات ژنتیکی خاصی دارد، مورد استفاده قرار بگیرد.

این رودخانه که به عنوان بلندترین رود کشور ترکمنستان شمرده می شود، سفر خود در زمین را از شهرستان قوچان شروع می کند و در مسیرش به سمت ترکمنستان از بجنورد، شیروان و قوچان که در ناحیه چات واقع شده اند، عبور می کند. برای انتخاب جیحان به عنوان محل صادرات انرژی، اجلاس سازمان امنیت و همکاری اروپا در استانبول برگزار و موافقتنامهای تنظیم شد که در آن منابع انرژی کشورهای شرق دریای خزر، مانند ترکمنستان و قزاقستان، نیز برای صادرات در نظر گرفته شد.

مسیر اول: ابتدا باید خود را به بزرگراه شهید همت غرب برسانید و از طریق آن وارد بزرگراه شهید خرازی شوید. نوشته اند مدتی هم آمودریا وارد بیابان قراقوم می شده است( رضازاده شفارودی، 1386، ص 565). از زمان مغولان یعنی اوایل سدۀ هفتم که مغولها برای تصرف اورگنج بندهای رود جیحون را خراب کردند، شاخۀ عمده ای از این رود از طریق شاخۀ کهنه دریا به جانب گودال ساری قمیش تغییر مسیر داد و دریاچه ای به عمق هشت متر تشکیل داد ، سپس از طریق آبراهۀ اوزبوی در نزدیکی کراسنولسک( ترکمنباشی کنونی) یا قزل سو به دریای خزر راه باز کرد که تا سه قرن و اواسط سدۀ دهم هم ادامه داشت.

پاسخ: گاهی در بعضی نواحی، آب های زیرزمینی خود به خود به سطح زمین راه پیدا می کنند و چشمه ها را به وجود می آورند. میزان طول و عرض دریای خزر و میزان ارتفاع سطح آب دریای خزر را بنویسید. چون هنگام زادنش فرارسید، از بیم آنکه فرزند، تاج و تخت را از او بگیرد، رازش را پوشیده و در نهان پسر را که به دنیا آورده بود، به دایه سپرد و به همگان گفت: فرزندش مرده است و خود با دلی آسوده به پادشاهی ادامه داد. ساخت این سازه با الهام از موج آب بوده است و معماری زیبایی دارد؛ بهخصوص در طول شب که با نورپردازیها، جلوهای دیدنی پیدا میکند.

در جنوب دریاچه چیتگر بخشی به نام گذر موج ساخته شده است. در تیر 1385/ ژوئن 2006، بهرهبرداری از خط لوله باکو ـ تفلیس ـ جیحان، که بخشی از آن در امتداد رود جیحان است، بر شهرت جیحان افزود و بندر آن را به بندری بینالمللی تبدیل کرد. قلعه توملو در حدود بیست کیلومتری شمالغربی شهر و قلعه یلان در هشت کیلومتری مغرب شهر در کنار رود جیحان قرار دارد (رجوع کنید به ( اطلس جغرافیایی ترکیه )، بخش 2، نقشه 88).پیشینه. شهر جیحان، اگرچه در دوره معاصر به دلیل مجاورت با رود جیحان به این نام معروف شده، شهری با سابقه است که در منطقه قدیمی تشکیلدهنده حوضه رود جیحان قرار دارد.

سه تا برکه در دو سه کیلومتری شرق روستا به نام برکهٔ دم دشت قراردارد. تنگه دار نوشهر نیز در ۵۵ کیلومتری شمال غربی دریاچه ممرز قرار گرفته و از زیباترین دیدنیهای طبیعی شهرستان نوشهر است. 5- جغرافیای شاهنامه که موید این است که مرز باستانی ایران و توران در انتهای آسیا قرار داشته است. در متون تاریخی و جغرافیایی سده های مزبور مانند تاریخ گزیده، حبیب السیر، احسن التواریخ و جغرافیای تاریخی حافظ ابرو ذکر این شهرها آمده و پس از آن فراموش شده است. آمودریا یا جیحون که در متون یونانی و رومی” اکسس” نامیده می شده از رودهای تمدن ساز مهم جهان است.

سیر دریا یا همان سیحون این رود دو سرچشمه دارد، یکی از کوه های قرقیزستان و دیگری شرق ازبکستان که این رود پس از گذر از جنوب کشور کنونی قزاقستان از سمت شمال به دریاچه آرال می رسد. انتهای سرزمین باستانی ماوراءالنهر، رود دیگری به نام سیحون جاری بوده است امروزه این دو رود به ترتیب به نام آمودریا ( amu darya ) و سیردریا ( syr darya ) ( نحوه تلفظ: sir ) خوانده می شوند. ائوروت (اروند) صفت فرشتة آب یا «اپم نپات» و آناهیتا است که ایرانیان به دلیل احترام زیادی که به آبهای روان قائل میشدند از دو جهت تیز و سرکش و هم از دیدگاه احترام به ایزد مهر و آناهیتا، به این رود کهن دادهاند.

برخی از پژوهندگان شاهنامه، نام جیحون را تنها همان رود «آموی» دانسته و در پیدا کردن مرز میان ایران و توران و یا جای برخی از رخدادها دچار لغزش شدهاند. و اکسوس لغتی است از Uaxsa پارسی باستان که با نام کنونی شاخۀ راست جیحون یعنی رود وخش قابل تطبیق است ( مفتاح، 1376 ، 25). از این جا می توان حدس زد که این شاخه از رود در قدیم درواقع سرچشمۀ اصلی اکسوس تصور می شده است. مردم روستا از اهل سنت و از شاخه شافعی هستند یعنی از پیروان امام محمد ادریس شافعی هستند.دارای ۳ باب آب انبار «برکه» و مسجد، دبستان و بانک.

این سد توانایی ذخیره حدود ۱ میلیارد متر مکعب آب را خواهد داشت. یکی از سد های این رودخانه به نام سد سه دره، بزرگترین نیروگاه برق آبی در جهان است. با وجود تجهیزات، وسایل و امکانات زیادی که در این شهربازی وجود دارد، باید آن را یکی از برترینهای حتی ایران دانست. برای کمپ کردن در اطراف این دریاچه نیز باید چادر و وسایل کامل کمپ بههمراه داشته باشید. تفریح و گشتوگذار در اطراف دریاچه چیتگر فقط به دیدن مناظر زیبا و لذت بردن از آبوهوا و دورشدن از شلوغی و همهمه شهر محدود نمیشود. این کولون دنباله روده کور است که در طرف راست شکم روی جدار خلفی آن تا زیر کبد بالا رفته و از آنجا با زاویه تقریبا قائمه به سمت چپ پیچ خورده، کولون عرضی را تشکیل میدهد.

روده کوچک می تواند حدود 9 تا 16 فوت (حدود 2.7 تا 4.9 متر) و طول روده بزرگ تقریبا 5 فوت (1.5 متر) است. او میگوید: «این آرال کوچک یک دریاچه واقعی نیست. کشور را به آیین نو آراست و جهان از داد او آباد گشت. 2- حمله مغول و ویرانی شهرها و نابودی حرث و نسل از بیخ و بن به نحوی که سیمای جغرافیای سیاسی و انسانی پس از حمله مغول کاملا تغییر یافت و از نو شکل گرفت. وقای آخرین طغرل سلجوقی با عمویش به نزاع برخاست، قزل ارسلان از حمایت امیر حسن بن خفجخ برخوردار بود و ارومیه را در ۵۸۵ق/۱۱۸۹م محاصره کرد.

همچنین در شاهنامه، فردوسی بعضی رودها را باعث جاودانگی میداند و گذاشتن پهلوانان و شاهان از رودها را نمادِ اساسی از حمایت یزدانی قهرمانان ایرانی میداند. رود جیحون در طول تاریخ، مرز طبیعی برخی مناطق را تشکیل میداد. بدون تردید تمدنهای ریز و درشتی در کنار این رود تشکیل شده که تمدنهای بزرگ آریایی وتمدن قوم ترکمن از آن زمره است. به این ترتیب هشت ماه گذشت تا آنکه همای دستور داد صندوقی از چوب خشک ساختند و در درون صندوق، عقیق و زر سرخ و زبرجد ریختند و بر بازوی کودک، یاقوت سرخ شاهواری بستند و او را همچنان که مست خواب بود در آن بستر نرم گذاشتند.

وی برای دستیابی به دقیقترین نتیجه، این کار را با پمپاژ هوا انجام میدهد تا روی لایهی باریم صاف شود. پرتو درمانی با استفاده از منابع انرژی قدرتمند مانند اشعه ایکس برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده میشود، برای کاهش تومورهای بزرگ قبل از عمل، به طوری که آنها می توانند راحت تر برداشته شوند، یا برای از بین بردن علائم سرطان روده بزرگ. وی می افزاید اغریچه یا اغرچه تا سال 759/1392 وجود داشته و در این سال به فرمان تیمور امرای اسیر مازندران را بر کشتی سوار کرده در جهت مخالف حرکت آمودریا گسیل داشتند. دیکشنری آنلاین آبادیس از ابتدا تاکنون تغییرات بسیاری کرده و ویژگی های مختلفی به آن اضافه شده است.

جیحون در این تغییرمسیر از بستر نهرهای پیشین، مثل وداک استفاده کرده بود. اما این رود که بحق در دوره های اخیر حیات خود: دریا، آب وآمودریا خوانده شده، چه سرگذشتی دارد، اکنون مجال پرداختن به همۀ جوانب امر نیست تنها باید به یاد بیاوریم که جیحون نام جدید این رود است که عموماً در دورۀ اسلامی بدان خوانده شده است. آن رود ارس، چنان كه مى گويند 360 شهر ويران است و گفته شده اين همان است كه خداى تعالى در قرآن در سوره هاى فرقان و قاف به آن اشاره نموده است.

مساله میرجاوه که از حدود بلوچستان است، البته از موضوع مذاکره آن سفارت محترمه خارج است. وسعت اين درياچه۸۷۶ /۵۱ كیلومتر مربع است که حدود سه درصد مساحت کل کشور را دربر میگیرد. آناتولی(ترکیه امروزی) تا دارد انل (دریای مدیترانه) و تا جایی که آسیا را از اروپا جدا میکند، از حدود و ثغور جغرافیایی ایران بوده است. دریاچه بختگان در باختر نیریز قرار دارد و به صورت یک فروافتادگی کشیده به طول تقریبی 70 تا 100 کیلومتر است که روند شمال باختر – جنوب خاور دارد و سطح زیر پوشش آن حدود 2000 کیلومترمربع است. دریاچه آرال شمالی به خاطر آببند گوکآرال رو به افزایش داشتهاست، سطح دریاچه آرال جنوبی همچنان با افت روبرو بوده است.

دیدگاهتان را بنویسید